VERANDERING

Het is nazomerweer en een beetje het begin van de herfst. Veel mensen denken bij herfst in de natuur aan prachtig gekleurde bladeren, kastanjes, eikels, beukennootjes en paddenstoelen. Daarvoor moet je uiteraard in het bos zijn, maar ook in de polder nadert het najaar. De meeste percelen waar mais op stond zijn kaal. Alleen de stoppels blijven achter. De mais is al gehakseld en ingekuild of in plastic balen opgeslagen. Ze dient, samen met ingekuild gras, als wintervoer voor de melkkoeien die nu vrijwel overal op stal staan. Je ziet er nog maar weinig buiten. Toch lopen er nog overal koeien in de wei. Hoe kan dat dan? Nou, als je goed kijkt zie je dat deze koeien nog geen volle uiers hebben. Het is namelijk jongvee, koeien van ongeveer 1 jaar oud. 

Waarom lopen die dan wel buiten? Dat verhaal begint ergens in mei. Het gras dat de boer dan van zijn land haalt, de eerste snede, is het meest voedselrijk en het is belangrijk voor de wintervoeding van de koeien. In de loop van de zomer en het vroege najaar haalt een boer nog zo'n 5 tot 7 keer een snede van zijn grasland. Maar met elke snede neemt de voedingswaarde van het gras wat af. In deze tijd van het jaar groeit gras iets minder snel en zoals gezegd is het ook minder voedselrijk. De grond kan immers niet blijven produceren. Melkkoeien moeten echter het hele jaar door, elke dag weer, voldoende melk leveren. Dat is topsport en het vergt veel van hun lijven, dus hebben ze extrakrachtig eten nodig. Het gras is nu niet voldoende rijk aan voedingsstoffen voor ze. Dat is de reden dat de boer ze binnenhaalt, want daar kan hij ze bijvoeren. Waarom staan de jonge koeien dan wel op dat grasland? Nou, zij hoeven nog geen melk te leveren, dus voor hen zit er in het najaarsgras voldoende voedsel. Bovendien bouwen ze weerstand op door buiten te grazen. Zo zie je maar; de polder verandert ook in de herfst en achter elk van de veranderingen moet de boer mee veranderen. Dat vraagt aandacht, werk, ervaring en investeren.

Maar niet alleen voor de boer verandert de polder. Ook voor de dieren die er leven. Zo zijn bij voorbeeld vrijwel alle weidevogels verdwenen, die zitten in Afrika. Er zijn geen grutto's, tureluurs, kievieten of lepelaars meer te zien. Ik zag vandaag nog wel her en der een enkele boerenzwaluw, maar echt niet de aantallen die ik 's zomers zie. Wat ik deze week wel zag was een groep van 12 ooievaars die aan het foerageren waren en gisteren zweefden er 7 zo ongeveer boven mijn hoofd. Prachtig gezicht als je ze zo moeiteloos ziet gaan, zwevend op die enorm grote vleugels. Ze leggen bijna zonder te vliegen kilometers af door slim gebruik te maken van thermiek en andere luchtstromen.

Wie ook zo fenomenaal goed kan zweven is de bruine kiekendief. Wij, buurvrouw/vriendin Boukje en ik,  hebben  er vanmiddag diverse gezien. Hoog in de lucht zwevend van weiland naar weiland. En dan ineens dalen ze en dan zweven ze gracieus laag boven een weiland, op zoek naar een prooi. Prachtig gezicht, met hun lange smalle vleugels en de handpennen, de vingers zeg maar, op kenmerkende wijze uitgespreid. En wie er ook gebruik maakte van de wind vandaag, en wind stond er echt merkbaar, was de buizerd. We hebben er twee gezien die stonden te bidden, iets dat je ze niet vaak ziet doen. En als je het over bidden hebt: natuurlijk waren de torenvalken er ook. Die zijn echt meesters in het stilstaan op 1 plek in de lucht. Als je ze met de verrekijker goed bekijkt zie je pas wat een kunstenaars ze zijn. Ze bewegen hun vleugels op verschillende manieren om zowel in de lucht als op dezelfde plek te blijven. Om de weerstand van hun vleugels heel precies te regelen spreiden of sluiten ze hun handpennen, zodat er meer of minder lucht door kan. Hun staart gebruiken ze als roer: die wordt meer of wat minder wijd gespreid en hij beweegt ook nog continu op en neer. En ook de staatveren spreidt hij meer of minder van elkaar, net als de handpennen om er wat  meer of juist minder minder lucht door te laten. En terwijl ze al die bewegingen tegelijkertijd coordineren blijft hun kop op precies dezelfde plek. Die beweegt niet, omdat hij anders kleine prooien als muisjes of kevers op de grond niet kan volgen. Kijk maar eens goed naar dat kleine wonder als je er eens een ziet bidden. 

Zelfs dit verhaal is veranderd terwijl ik het schreef. De bedoeling was dat ik iets zou schrijven over de herfst in de polder en al schrijvende veranderde het in een uiteenzetting over veranderingen voor boeren om vervolgens over te gaan in een verhaal over roofvogels. En in het bijzonder over mijn favoriet: de torenvalk. Maar ja, zo werkt mijn brein nu eenmaal als ik aan het vertellen sla. En dat verandert niet meer denk ik.